|
گفتگو با «تونسر باقرخان» یکی از مسئولین حزب چپگرای «برابری و دموکراسی
مردم ترکیه». او از جمله هیئتی بود که پنجشنبه 9 اسفند1403 از اوجالان در
جزیره زندانی امرالی بازدید کرد.
- چند ماه پیش، عبدالله اوجالان به طور غیر مترقبه ای از پ.ک.ک خواست تا
سلاح های خود را زمین بگذارد. عبدالله اوجالان پنجشنبه 9 اسفند 1403
«فراخوان برای صلح و جامعه دموکراتیک» را توسط هیئت دیدار کننده از زندان
اش منتشر کرد. او در این اطلاعیه از حزب پ.ک.ک خواست تا کنگره ای را برای
تصمیم گیری در مورد انحلال و زمین گذاشتن سلاح تشکیل دهد و تاکید کرد که
لازم است که ترکیه وارد مرحله جدیدی از تحولات دموکراتیک شود، تحولاتی که
همه هویت های اجتماعی موجودِ خود را به رسمیت بشناسانند. خبر این موضوع در
سراسر جهان با امید و همچنین با شک و تردید مواجه شد.
پ.ک.ک درخواست اوجالان را پذیرفت و آتش بس اعلام کرد. چریک های کرد از سال
1993 چندین بار خواستار چنین آتش بس های یک جانبه بوده اند. با این وجود
ارتش ترکیه فقط در ماه مارچ امسال دست کم 118 حمله به مراکز استقرار پ.ک.ک
در شمال عراق انجام داده است. حملات به حزب اپوزیسیون حزب جمهوری خواه خلق
(CHP)، مانند دستگیری «اکرم امام اوغلو»، شهردار استانبول، نیز به بهانه
حمایت این حزب از جنبش آزادیخواهی کردها در ترکیه انجام می شود.
کردها از دولت اردوغان انتظار دارند که گام های مشخصی در جهت روند صلح
بردارد: این امر به ویژه در مورد آزادی اوجالان، آتش بس متقابل و تضمین های
قانون اساسی برای اصلاحات دموکراتیک و حقوق کردها و سایر اقلیت ها صدق می
کند. اینکه آیا این امر در ترکیه به رهبری رجب طیب اردوغان امکان پذیر است
یا خیر، توسط «تونسر باقرخان»، یکی از مسئولین حزب چپ گرای «برابری و
دموکراسی مردم» ( DEM)، در گفتگوی زیر با ما توضیح داده شده است.
پلاتفرم ژاکوبین: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، ابتکار اوجالان را
«فرصتی برای یک گام تاریخی جدید» اعلام کرد و در عین حال او اعتراض خود را
نسبت به دستگیری کارکنان رسانه ها، وکلا و فعالان صلح و ادامه بمب گذاری ها
در شمال عراق اعلام کرد. به نظر نمی رسد که دولت ترکیه از زمان آتش بس
یکجانبه گام های مشخصی در جهت دموکراتیزه کردن مسئله کردها برداشته باشد.
آیا اردوغان واقعا علاقه مند به صلح با کردها است یا نیت دیگری دارد؟
نماینده حزب «برابری و دموکراسی مردم»: بیش از یک ماه از این فراخوان
تاریخی می گذرد. در سال های 2013 و 2015 نیز روند صلح با بحث و گفتگو
متقابل همراه بود. اما اکنون فراخوان به دلیل استقبال عملی پ.ک.ک نشان
دهنده یک نقطه عطف مهم تاریخی است متاسفانه تاکنون هیچ پیشرفت مشخصی در این
رابطه انجام نشده است. طبیعی است که برای توافق اولیه، علاوه بر اعتماد،
امنیت و تضمین های متقابل مورد نیاز است.
ما نباید این روند را به عنوان یک رویداد سیاسی روزمره در نظر بگیریم.
موضوع دارای اهمیتی ژئوپلیتیکی، راهبردی و تاریخی است. انجام چنین تحولاتی
فقط نتیجه آرزوهای متقابل نیست، بلکه در فضای سیاسی مناسب و در شرایط وجود
عینیت های لازم برای هر دو طرف حاصل می شود. البته، نیت خوب نیز نتیجه
بررسی صحیح است. امروز، رئیس جمهور اردوغان در قدرت است و او این روند را
با دیدگاه سیاسی خود هدایت خواهد کرد. این روند کند است زیرا منافع متقابل
باید متعادل باشد، اما ما معتقدیم که به زودی تصمیم مشخصی گرفته خواهد شد:
آیا دولت اردوغان صلح می خواهد یا نه؟ آیا او به خواسته های جامعه برای
ایجاد راه حلی مناسب احترام می گذارد یا آن را نادیده می گیرد؟
البته ما ناامید نیستیم و تمام تلاش خود را انجام می دهیم و معتقدیم که این
روند می تواند توسعه یابد، اما پیشرفت آن بستگی به برآورده شدن انتظارات ما
توسط دولت دارد. اگر دولت هیچ اقدامی انجام ندهد، شک و تردید افزایش می
یابد و خود دولت نیز از این موضوع آگاه است.
س: چرا اوجالان اکنون تصمیم گرفته است این گام را بردارد، زمانی که بنظر می
رسد اردوغان بیش از هر زمانی قویتر است؟
ج: این موضوع هم علل داخلی و هم علل خارجی دارد. یکی از بزرگترین نقاط قوت
اوجالان، شناخت تحولات جهانی درمرحله فعلی و تأثیر این تحولات بر منطقه
است. ما اکنون شاهد فروپاشی نظم تک قطبی پس از جنگ دوم جهانی هستیم. شاهد
تغییرات بزرگ و سازماندهی مجدد در خاورمیانه، بحران در اروپا و تحرکات
مترقی در منطقه آسیا و اقیانوسیه هستیم و در قاره آمریکا نیز ترامپیسم
قطعیت های سیاسی موجود را زیر سوال می برد. اوجالان متقاعد شده است که بخشی
از قوانین و عینیت های سابق دیگر کهنه شده و عمل نمی کنند و تغییر برای
ایجاد جهانی چند قطبی آغاز شده است.
طبیعی است جنبشی که پنجاه سال فعال بوده و ناظر بر تحولات موجود است. بخصوص
وقایع 7 اکتبر و تحولات پس از آن حکم می کند تا جنبش موقعیت خود را تغییر
دهد و مسیر سیاسی جدیدی پیدا کند. اوجالان می خواهد بر بن بست های
ژئوپلیتیکی غلبه کند. بطور مثال یکی از فرماندهان جنبش آزادیبخش تامیل در
سریلانکا سقوط دیوار برلین را دلیل مذاکرات صلح سریلانکا و تامیل در دهه
1990 ذکر کرد. وقتی از او پرسیده شد که برلین چه ربطی به سریلانکا دارد،
پاسخ داد: «اگر امروز اقدام نکنیم، فردا زیر چنین دیواری دفن خواهیم شد.»
سقوط دیوار برلین نمادی از پایان یک دوره بود. امروز ما دوباره شاهد
فروپاشی چنین دیوارهایی هستیم. اوجالان تاکید می کند کسانی که از نظر
سیاسی، اجتماعی و ذهنی ماهرانه و با اهداف انقلابی به موقع، خود را با روح
زمان وفق می دهند، عادات و آداب و رسوم کهنه شده و قدیمی را کنار می
گذارند، زیر آوار تحولات جدید مدفون نخواهند شد. من فکر می کنم که ما در
آینده این تغییرات را بهتر هم درک خواهیم کرد.
س: هیئتی از حزب «برابری و دموکراسی مردم»، از جمله شما با موافقت دولت
اردوغان به زندان جزیره«امرالی» بمنظور دیدار و مذاکره با اوجالان سفر
کردید. اوجالان 26 سال است که در این جزیره در سلول انفرادی به سر می برد.
او به مدت 43 ماه تا اکتبر 2024 هیچ تماسی با دنیای خارج نداشت. علاوه بر
او، سه زندانی دیگر از جمله رفقای او نیز در جزیره «امرالی» زندانی هستند.
برداشت شما از جلسه «امرالی» چه بود؟ وضعیت سلامتی و روحی زندانیان چگونه
است؟
ج: ما وقتی به آنجا رسیدیم، اوجالان و سه رفیق زندانی اش را خونسرد، با
اعتماد به نفس و مصمم دیدیم. او در گفتگوی یک ساعته ما تحلیل کرد که چرا
تغییر دموکراتیک در جهان، منطقه و به ویژه در ترکیه ضروری است. با وجود
انزوای کامل، او ده سال گذشته را با مطالعه فشرده و کار سیاسی سپری کرده
است. تحلیل او از نیاز به صلح و تحول دموکراتیک در ترکیه عمیق بود و او
ایده های روشنی در مورد گام هایی که باید برداشته شود، داشت.
تا آنجا که به وضعیت سلامتی آنها مربوط می شود: هم اوجالان و هم رفقای
زندانی اش از نظر جسمی و روحی در وضعیت خوبی بودند.
س: در ترکیه به نام «مبارزه با تروریسم»، نه تنها اوجالان، بلکه هزاران کرد
به پشت میله های زندان فرستاده شده اند. جنگ به فراتر از مرزهای ترکیه
کشیده شده و کل جامعه از حقوق فرهنگی و سیاسی خود محروم شده است. برای
چندین دهه، این خصومت با کردها به شدت در جامعه ترکیه ریشه دارد. اصلا
چگونه ممکن است تا در این شرایط صلحی حاصل شود؟
ج: در مقطع فعلی، شبکه ای چند لایه از بحران ها ترکیه را احاطه کرده است.
علت اصلی بروز این بحران ها امتناع از حل مسئله کردها است. این محاصره چند
دهه ای نه تنها مانع دموکراتیزه شدن کل جامعه ترکیه می شود، بلکه منابع
اقتصادی ما را نیز تخلیه می کند.
اوجالان با درخواست خود برای صلح، فرصتی تاریخی برای غلبه بر چنین بحرانی
ارائه می دهد. در جشن های نوروز در اول فروردین امسال، جامعه کرد با مشارکت
توده ای خود به صراحت اعلام کرد که از این فراخوان حمایت می کند، این اعلام
در عمل یک رفراندوم بود. اکثر نیروهای سیاسی در ترکیه نیز موافقت خود را با
فراخوان او اعلام کرده اند. جامعه برای صلح آماده و دارای اتفاق نظری قوی
است. اما دولت اردوغان هنوز راه حلی مشخص و اعتمادسازی ارائه نکرده و
انتظارات مردم را بی پاسخ گذاشته است.
به دلایل نامعلوم هنوز در دولت اراده سیاسی برای تبدیل اجماع اجتماعی به
کنش فعال مشاهده نمی شود. باید توجه داشت که تأخیر بیشتر در روند حل این
موضوع فقط بحران های موجود را عمیق تر می کند. استفاده از این فرصت تاریخی
و ایجاد صلحی پایدار برای هر دو طرف ضروری است.
س: زمانی که دولت ترکیه در سال های اخیر بارها مدیرانی را در شهرداری های
کرد منصوب کرد، مقاومت عمده ای از سوی اپوزیسیون ترکیه وجود نداشت. دستگیری
اخیر «اکرم امام اوغلو»، شهردار از حزب جمهوری خواه خلق در استانبول و
اعتراضات سراسری متعاقب آن را چگونه ارزیابی می کنید؟
ج: ما از سال 1979 از «سرقت اراده دموکراتیک» و ایجاد «دولت های اجباری» در
ترکیه مطلع بوده ایم. جنبش سیاسی ما 47 سال است که علیه بی عدالتی هایی که
بر سیاستمداران منتخب تحمیل شده است مبارزه می کند و ما فداکاری های بی
اندازه ای انجام داده ایم. من این را به این دلیل ذکر می کنم که به عنوان
یک حزب، به خوبی می توانیم بحث های مربوط به اداره شهر استانبول و دستگیری
«امام اوغلو» را ارزیابی کنیم.
این توطئه قضاییِ صحنه سازی شده نه تنها در خدمت از بین بردن یک رقیب سیاسی
است، بلکه محدودیت های حکومت خودسرانه علیه مردم را نیز نشان می دهد. این
روند با انتصاب مدیری اجباری در منطقه اسنیورت آغاز شد، جایی که ما قبلا
هشدار داده ایم که امام اوغلو بدلیل نفوذ سیاسی ـ اجتماعی خود در بین مردم،
مورد هدف اردوغان واقع است. هدف بعدی این اقدامات دولتی طرح خنثی کردن کامل
«حزب جمهوری خواه خلق» است. اما این واقعیت که مردم به طور گسترده به
خیابان ها خواهند آمد در نظر گرفته نشده بود.
اعتراضات کاملا مشروع است. مردم عملا نه به قوه قضائیه اعتماد دارند و نه
به سیستم سیاسی. ما از مطالبات دموکراتیک حمایت می کنیم و با دولت های
اجباری، عملیات سیاسی و حمله به آزادی ها و دموکراسی مخالف هستیم. دولت
نباید اعتراضات دموکراتیک را جرم تلقی کند، بلکه باید به خواسته های مردم
گوش فرا دهد و به اراده آنها احترام بگذارد. ما علیه محرومیت از حق رای و
زندانی کردن اعضای اپوزیسیون، روزنامه نگاران، دانشگاهیان و جوانان مبارزه
می کنیم و برای ایجاد پایه ای محکم برای صلح و یک جامعه دموکراتیک تلاش می
کنیم.
س: حزب شما چندین جلسه با احزاب سیاسی و سازمان های جامعه مدنی در ترکیه
برگزار کرده است. آیا امیدی به اتحاد دموکراتیک وجود دارد؟
ج: ما سه دور مهم گفتگو با احزاب سیاسی، گروه های جامعه مدنی و انجمن های
حرفه ای برگزار کرده ایم. اراده ای قوی برای حل درگیری ها وجود داشت، اما
نگرانی زیادی در مورد شیوه های غیردموکراتیک نیز وجود داشت. در فضایی که
حتی انتقادات کوچک از دولت منجر به دستگیری می شود در کار صلح نیز به طور
سیستماتیک خرابکاری می شود.
با این حال، نارضایتی اکثریت از وضعیت موجود، فرصت هایی را برای ائتلاف های
دموکراتیک باز می کند. کنگره دموکراتیک خلق ها (HDK) که در سال 2011 به
عنوان کانونی برای گروه های سرکوب شده تأسیس شد، می تواند نقشی کلیدی در
این امر ایفا کند. این کنگره به عنوان انجمنی متشکل از کارگران، زنان،
جوانان و سایر گروه های به حاشیه رانده شده، از پیش تعیین شده است که از
چنین اتحادهایی حمایت کند، اما از سال 2015 تحت فشار گسترده ای قرار گرفته
است. دستگیری ده ها عضو در دو ماه گذشته نشان می دهد که دولت از قدرت بسیج
مردم می ترسد. کنگره دموکراتیک خلق ها می تواند نیروهای دموکراتیک را گرد
هم آورد، استراتژی های مقاومت مشترک در برابر سرکوب را توسعه دهد و انرژی
تغییرات اجتماعی را جمع کند. اشتیاق برای تغییر وجود دارد - اکنون ما به یک
سقف سازمان یافته نیاز داریم تا آن را به قدرت تبدیل کنیم.
س: آیا حزب جمهوری خواه خلق نیز می تواند در دموکراتیزه کردن ترکیه نقش
داشته باشد؟
ج: «حزب جمهوری خواه خلق» قدیمی ترین حزب بنیانگذاری شده در ترکیه است و در
انتخابات گذشته بیشترین آرا را به دست آورده است. امروزه، اگر خطرات جهانی
و منطقه ای را تشخیص دهد و تأثیر آنها بر ترکیه را به درستی ارزیابی کند،
می تواند کلید راه حل باشد.
به همین دلیل است که ما از ابتدای روند صلح و دموکراسی با این حزب در حال
گفتگو بوده ایم. اگر «حزب جمهوری خواه خلق» گامی به جلو بردارد، می تواند
عامل مهمی در وادار کردن دولت به عمل به مسئولیت های خود و دموکراتیزه کردن
ترکیه باشد.
بازیگران کرد، اپوزیسیون ترکیه و جامعه بین المللی همگی در مورد فراخوان
اوجلان نظر مثبت دارند. «آنتونیو گوترش»، دبیرکل سازمان ملل متحد، از این
تصمیم استقبال کرد و آن را «بارقه امید» خواند. «نچیروان بارزانی»، رئیس
منطقه خودمختار کردنشین عراق، فراخوان خود را برای حمایت «از صمیم قلب»
اعلام کرد. «اوزگور اوزل»، رئیس «حزب جمهوری خواه خلق» ، بیانیه مشابهی را
اعلام کرد. نیروهایی هم هستند که علاقه مند به خرابکاری در روند صلح
احتمالی می باشند.
س: از جامعه بین المللی برای موفقیت این روند چه انتظاری دارید؟
ج: روند صلح و دموکراتیزاسیون از حمایت قوی تری نسبت به ابتکارات قبلی
برخوردار است و شرایط ژئوپلیتیکی برای موفقیت آن مساعد است.
اگر این روند آغاز نظم جدیدی در منطقه مبتنی بر دموکراسی، آزادی زنان و
عدالت باشد، پس این نیروهایی هستند که منافع آنها تحت تأثیر آن قرار می
گیرد که می خواهند آن را شکست دهند. چنین نیروهایی هم در ترکیه و هم در
منطقه و در میان قدرت های جهانی وجود دارند. هر جا که منافع رژیم های ضد
دموکراتیک و استثمار زنان و کار وجود داشته باشد، خطر خرابکاری وجود دارد.
جامعه بین المللی مسئولیت بزرگی در قبال پیشرفت این روند دارد. گام های
حیاتی برای ارتقای صلح و ثبات در ترکیه و خاورمیانه، حمایت از نیروهای
دموکراتیکی است که از آزادی زنان حمایت می کنند و همه طرف ها را به پیشبرد
صلح تشویق می کنند. چنین تحولی همچنین تأثیر مثبتی بر دولت ها و جوامع غربی
خواهد داشت.
س: در بسیاری از فرآیندهای صلح در سراسر جهان - مانند مذاکرات اسلو در سال
2009 بین پ.ک.ک و دولت ترکیه - میانجیگری یا تضمین طرف های ثالث وجود داشت.
در خواست تجدید نظر اوجالان به این موضوع اشاره ای نشده است. چگونه می توان
موفقیت این روند را از نظر سیاسی و قانونی تضمین کرد؟
ج: اوجالان رویکرد راه حل را با توجه به شرایط خاص ترکیه شکل می دهد و صلح
را بر اساس پویایی داخلی آن بنا می کند. موفقیت پایدار این روند نه تنها به
اراده دولت ترکیه و مذاکرات، بلکه به پذیرش اجتماعی، مشارکت فعال مردم و
بازیگران دموکراتیک نیز بستگی دارد. این رویکرد می تواند نمونه ای منحصر به
فرد از فرآیندهای صلح در سراسر جهان باشد.
هدف روند صلح تضمین یک راه حل از طریق تعامل اراده سیاسی، آشتی اجتماعی و
اصلاحات قانون اساسی و قانونی است. برخلاف اسلو، تمرکز بر قدرت های ضامن
بین المللی واسطه نیست، بلکه اراده مشترک نهادهای دموکراتیک، احزاب سیاسی و
جامعه مدنی در ترکیه به عنوان سنگ بنای این روند تلقی می شود.
برای موفقیت این مدل بسیار مهم است که همه طرف ها تلاش های صادقانه ای
انجام دهند و جامعه بین المللی از این روند حمایت کند، حتی اگر مستقیما به
عنوان میانجی عمل نکند.
س: اوجالان در فراخوان خود در 9 اسفند 1403 از «تضعیف اهمیت اساسی پ.ک.ک» و
«تکرار بیش از حد» با اشاره به انتقاد از «سوسیالیسم واقعا موجود» صحبت می
کند. منظور او از این حرف چیست؟
ج: او می گوید که پس از انحلال «سوسیالیسم واقعا موجود»، ارزیابی از
مارکسیست- لنینیست به آن شیوه «قدیمی»، دیگر قادر به آشکار کردن پتانسیل
رهایی بخش سوسیالیسم نیست.ارزیابی های مجددی از مارکسیسم ـ لنینیسم لازم
است.نباید در این رابطه سوء تفاهمی پیش بیاید، باید دقت کرد که نظر او به
«تکمیل کار ناتمام مارکس» است و ابدا و اصلا گسست از مارکسیسم ـ لنینیسم
نیست، بلکه تلاشی برای تحلیل مجدد آن و پیوند دادن آن با شرایط عینی معاصر
است.
سوسیالیسم اگر مبارزه زنان را نادیده بگیرد ناقص باقی می ماند و نمی تواند
خواسته های سیاسی زمان حال را برآورده کند.
اوجالان معتقد است جنبشی که صرفا به گفتمان های قدیمی اکتفا می کند و به
واقعیت های اجتماعی جدید واکنش نشان نمی دهد موفق به حل مشکلات نخواهد شد.
به طور خلاصه، او به باز بینی مارکسیستی معتقد است.
او در نامه خود به زنان در 8 مارس، همچنین به جزئیات بیشتری در مورد درک
خود از «سوسیالیسم» و نقش آن در آزادی زنان می پردازد.
از نظر اوجالان، مسئله زنان مرکزی است زیرا مبارزه زنان در حال تبدیل شدن
به پیشتاز «مقاومت ضد سرمایه داری» است. سوسیالیسم اگر مبارزه زنان را
نادیده بگیرد ناقص می ماند و نمی تواند خواسته های سیاسی زمان حال را
برآورده کند.
علاوه بر این، نمونه «روژاوا» نشان می دهد که مبارزه ای به رهبری زنان می
تواند به روند صلح و دگرگونی که میلیون ها تن در منطقه منتظر آن هستند شتاب
زیادی ببخشد و سرنوشت منطقه را به طور اساسی تغییر دهد.
در مرحله بعدی، ما تلاش های خود را برای اجرای فراخوان اوجالان برای تثبیت
خواست صلح در جامعه و ایفای نقش خود در مذاکرات تشدید خواهیم کرد. در هفته
های اخیر، ما حدود 60 هزار فعال حزبی را در139 منطقه مکان ملاقات کرده ایم
و قرار شد تا آنها خانه به خانه و از خیابان به خیابان تلاش ها و راه حل
های صلح را گسترش دهند.
صلح فرآیند پیروزی یا شکست نیست. آنچه این کشور بیش از همه به آن نیاز
دارد، صلح آبرومندانه است. وضعیت کنونی نه از نظر منطقه ای پایدار است و نه
در سطح جهانی. در قرن جدید، ما به یک جامعه آزاد و یک هویت کردی آزاد نیاز
داریم.
این واقعیت که کردها به دنبال راه حلی در آنکارا هستند باید به درستی درک
شود. خصومت مزمن ضد کردها و انکار دولت ترکیه باید متعلق به گذشته باشد. من
متقاعد شده ام که تلاش های ما برای ساختن یک ترکیه دموکراتیک - یک جمهوری
دموکراتیک - موفقیت آمیز خواهد بود.
https://jacobin.de/artikel/pkk-oecalan-kurden-tuerkei-erdogan-imamoglu
تلگرام راه توده:
https://telegram.me/rahetudeh
|
